Bidjar in het ‘Huis met de Hoofden’

Het ‘Huis met de Hoofden’ is een van de oudste en mooiste huizen aan de Keizersgracht in Amsterdam. Het werd in opdracht van de Vlaming Nicolaas Sohier ontworpen door stadsarchitect Hendrik de Keyser en in 1622 voltooid door zijn zoon Pieter. In 1634 werd het aangekocht door de zeer rijke ondernemer Louis de Geer. De naam ‘Huis met de Hoofden’ verwijst naar de zes beelden op de gevel: drie mannen en drie vrouwen, allen met een attribuut. Sinds enige tijd worden ze als volgt aangeduid: Apollo, Ceres en Mercurius aan de linkerkant, Minerva, Bacchus en Diana aan de rechterkant. De plaatsing van Mercurius en Minerva, links en rechts van de hoofdingang, wijst erop dat de eerste bewoners zich, als ‘mercator sapiens’, identificeerden met respectievelijk handel en wijsheid.

Op de gevel is te lezen dat Jan Amos Komensky (de Tsjechische hervormer en pansofist Comenius) van 1656-1670 in dit huis bescherming genoot van de familie De Geer en daar ook een tijd woonde. In deze periode vormde het huis een gastvrij ontmoetingspunt van vrijdenkers die in het tolerante Amsterdam een veilige haven vonden. Zowel vader Louis als zoon Laurens de Geer ondersteunden studie en publicaties van dissidente schrijvers en filosofen. Zo realiseerden zij in hun huis een veelzijdige bibliotheek, ondermeer ten behoeve van het werk van Comenius, die eerder door zijn roerige levensomstandigheden al twee keer zijn boeken verloor.
In 2010 zal de Bibliotheca Philosophica Hermetica naar dit pand verhuizen. Bijzonder is dat de collectie van deze bibliotheek, georiënteerd op de christelijk-hermetische gnosis, een vergelijkbare samenhang vertoont als de boekenverzameling ten tijde van Comenius. Zo wordt het huis opnieuw ‘een ambassade van de vrije geest, in het hart van Amsterdam’.

De grote zaal, of ‘Comeniuszaal’ dient nu al als ontvangstruimte voor de verschillende activiteiten van de bibliotheek. Een centraal stuk in deze ruimte is één van de tapijten van Van Aalst tapijten, een uitzonderlijk groot formaat Bidjar van ruim 24 vierkante meter, die aan de ruimte een bijzondere kleur en warmte verleent.